tới Đà Lạt, du khách mang thể bắt gặp Dinh II (Dinh Toàn quyền), tọa lạc ở đường Trần Hưng Đạo, trên 1 quả đồi thoai thoải rợp bóng thông xanh biếc. Tuy nhiên, ít ai biết rằng ngôi dinh là chứng nhân lịch sử của biết bao biến cố chính trị và chuyện tình nhuốm máu của “bà cố vấn” Tổng thống Việt Nam cùng hòa Trần Lệ Xuân… nguồn gốc Dinh II Dinh II du lịch đà lạt giá rẻ được khởi công xây dựng vào năm 1933 theo chỉ đạo của Toàn quyền Đông Dương nhằm khiến cho nơi nghỉ dưỡng và làm cho việc của Toàn quyền trong mỗi dịp xuân, hè. tới năm 1937 công trình tráng lệ này mới hoàn thành, bắt buộc được người dân địa phương gọi là Dinh Toàn quyền. Dinh II (Dinh Toàn quyền). Đây là tour du lịch đà lạt giá rẻ công trình độc đáo do các kiến trúc sư người Pháp A. Léonard, P. Veyssere và A.T. Kruze mẫu mã. Tòa dinh thự được kiến trúc theo lối cổ điển kếp hợp mang hiện đại, nằm trên quả đồi cao một.539m so sở hữu mặt biển, mang đường hầm bí mật để các chính khách với thể thoát thân ra không tính khi chẳng may xảy ra sự cố. Lịch sử tour đà lạt ghi lại: Năm 1940, nước Pháp bị phát xít Ðức tấn công, chiếm đóng và Chính phủ Pétain thân Ðức xây dựng thương hiệu. Toàn quyền Ðông Dương khi bấy giờ là Catroux bắt buộc bỏ trốn lên Ðà Lạt và nương thân tại ngôi dinh này trong một thời gian dài trước lúc lánh nạn sang Thái Lan, Miến Ðiện, vì Catroux thuộc phe De Goulle chống Ðức buộc phải bị phương pháp chức. Sau đó, Catroux trở về Pháp để gia nhập vào phe chống phát xít. Cũng vào năm đấy, J. Decoux được Pétain cử sang thay cho Catroux (1940 -1945) lại gặp lúc Nhật đảo chính Pháp cần cũng ko thoát khỏi số phận cay đắng của một viên Toàn quyền bù nhìn. Ðể lẩn giảm thiểu nỗi tủi hờn trong các ngày chua xót đấy, Decoux đã đưa vợ và hai đứa con gái nhỏ lên Ðà Lạt cư trú tại tòa lâu đài này, lấy cảnh thiên nhiên thơ mộng để làm cho bạn tri âm, nhưng rồi cũng bị Nhật bắt sau ngày Pháp bị sụp đổ. Bước vào tòa lâu đài, điều khiến cho người ta chú ý đầu tiên là tấm bình phong có từ thời Tự Ðức, bên trên với khắc 22 bài thơ bằng chữ Hán. một số người am hiểu cho rằng: Sau khi xây dựng xong dinh, Bảo Ðại đã cho chuyển tấm bình phong từ Thành Nội vào đây khiến quà tặng nhằm khiến cho đẹp lòng Toàn quyền Decoux nhân ngày khánh thành. 1 số người khác thì lại bảo: Trong thời gian nắm quyền và lưu trú tại đây, Ngô Ðình Nhu đã cho lấy tấm bình phong từ triều đình Huế đem vào làm cho vật trang trí để thể hiện vương quyền của ngài cố vấn Tổng thống. Tuy nhiên điều làm chúng tôi để ý hơn cả vẫn là nội dung và nghệ thuật logic của các bài thơ Ðường luật được viết trên tấm bình phong đấy. Trong đấy có 18 bài thơ của Tự Ðức và 4 bài thơ của những tác kém chất lượng nức danh khác như: Tùng Thiện Vương, Tuy Lý Vương. ngoài đấy là bức họa “Tráng sĩ mài gươm” gợi nhớ 1 sự kiện bi hùng của tráng sĩ Ðặng Dung thời nhà Trần, khiến tướng giặc phài kính cẩn nghiêng mình. Bức phù điêu “Nàng chinh phu” khắc họa hình ảnh người thiếu phụ, vượt trội phía trước là con chiến mã xa mờ thể hiện dòng thần của nữ sĩ Ðoàn Thị Ðiểm trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” - tiếng kêu ai oán của người phụ nữ, của tình yêu đôi lứa trong thời buổi chiến tranh, ly loạn. Tấm phù điêu “Cha con Nguyễn Phi Khanh, Nguyễn Trãi” kẻ bất khuất chịu gông cùm nhìn thẳng vào kẻ thù; người ung dung ngồi viết Bình Ngô Ðại Cáo, một lòng, 1 dạ sắt son, xả thân vì nước. Chính tại nơi đây đã chứng kiến 1 sự kiện quan trọng có liên quan đến vận mệnh đất nước Việt Nam: Hội nghị trù bị Ðà Lạt chuẩn bị cho Hội nghị Fontainebleau (Paris) diễn ra từ ngày 19 đến 20/04/1946. Phái đoàn Việt Nam Dân chủ cùng hòa khi bấy giờ do Nguyễn Tường Tam và Đại tướng Võ Nguyên Giáp dẫn đầu. Phái đoàn Pháp do Cao ủy Ðông Dương D’Argenlieu lãnh đạo đã mang cuộc gặp mặt đầu tiên tại ngôi dinh này và sau đó hai bên tiến hành đàm phán tại Trường Lycée Yersin (nay là Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt). Cuối cộng, Hội nghị trù bị Đà Lạt tan vỡ bởi tham vọng cướp nước ta 1 lần nữa của thực dân Pháp, đẩy cả hai dân tộc Việt – Pháp vào cảnh bi thương. Năm 1958, lâu đài tráng lệ này lại rơi vào tay vợ chồng cố vấn Ngô Ðình Nhu - Trần Lệ Xuân. Chính tại nơi đây cũng đã diễn ra không ít cuộc bàn mưu định kế và những cuộc tình trăng hoa đẫm máu của Trần Lệ Xuân. nhiều người hãy còn nhớ trước lúc xảy ra biến cố đảo chính 1/11/1963 anh em Diệm - Nhu đã tiến hành 1 kế hoạch thanh toán những tướng lĩnh ko chịu phục tùng và phụng sự cho chính sách gia đình trị của Ngô Tổng thống. Sau đấy, những tướng Nguyễn Chánh Thi, Dương Văn Ðông, Nguyễn Triệu Hồng, Nguyễn Văn Lộc... bất mãn đã kéo quân về vây hãm Dinh Ðộc Lập lần thứ nhất. Trong những giờ phút “ngàn cân treo sợi tóc” ấy, Tổng thống Ngô Ðình Diệm đã gọi điện hỏi ý kiến quân sư Ngô Ðình Nhu. Từ Dinh II, Nhu đã phác thảo ra kế hoạch “hoãn binh” theo kiểu Hồ Tôn Hiến: “Tạm thời đầu hàng” để rồi 35 tiếng đồng hồ sau trở tay tắm máu, làm cho 3 viên tướng và 10 viên sĩ quan của chế độ Sài Gòn kẻ thì “chết đứng giữa trời trơ trơ”, người thì “bỏ của chạy lấy người”, bay sang Campuchia tạm thời lánh nạn! Cuộc ngoại tình của “bà cố vấn” Căn phòng của phu nhân Toàn quyền Ðông Dương, sau năm 1958 đã trở thành phòng riêng của “bà cố vấn” Trần Lệ Xuân. Năm 1962, biết Cố vấn Ngô Đình Nhu phải lo tập trung đối phó mang các tướng tá nhằm bảo vệ quyền bính cho cái họ thì Lệ Xuân đã bí mật bay lên Ðà Lạt sau lúc gọi điện cho người tình là Trung tướng Trần Văn Ðôn. Sau lúc nhận điện, từ Sài Gòn, Tướng Ðôn cấp tốc phóng xe lên theo. một cuộc trăng hoa ngây ngất đã xảy ra tại nơi này. Trong khi cả hai đang quấn chặt lấy nhau và chìm đắm trong lạc thú ái ân thì bỗng cánh cửa phòng bị đạp tung. 1 người đàn bà đẫy đà là vợ của Tướng Đôn bước vào. Tiếng súng nổ. Lệ Xuân gục xuống, máu loang thấm đỏ cả drap giường. May mà viên đạn chỉ mới ghim vào bả vai trái. Tướng Ðôn vội vùng dậy can ngăn, người đàn bà nọ mới chịu quay ra xe tương đối cùng sở hữu một trung đội lính rằn ri chạy 1 mạch về Sài Gòn. Sau vụ “xì căng đan” đấy, để giảm thiểu lời đàm tiếu “độc mồm độc miệng” của thiên hạ, Ngô Ðình Nhu đã phải cắn răng thu xếp cho Lệ Xuân đáp máy bay sang Manila (Philippines) để mổ vết thương, gắp đạn ra và coi như không có chuyện gì. mang lẽ chính vì sự vị tha ấy của Ngô Đình Nhu và những kỷ niệm mặn nồng có Lệ Xuân cần khi xảy ra “đảo chánh” thực sự vào năm 1963, các đứa con nhỏ của Lệ Xuân là: Ngô Ðình Trác, Ngô Ðình Quỳnh, Ngô Thị Lệ Quyên, sau mấy ngày chạy trốn ở Ðà Lạt bị bắt và bị áp giải về Sài Gòn, chính Tướng Ðôn đã đứng ra bảo lãnh cả 3 đứa trẻ và sắm cách đưa sang La Mã cho ông Ngô Ðình Thục. Ba ngày sau, Lệ Xuân cùng sở hữu con gái lớn là Lệ Thủy bay từ Mỹ sang Ý, cả gia đình họ gặp nhau trong nước mắt nơi đất khách quê người. Năm 1964, Tướng Nguyễn Khánh lên nắm quyền Thủ tướng Việt Nam cùng hòa đã độc chiếm Dinh II làm tổng hành dinh. Từ ngày về đây, Nguyễn Khánh đã ra sức tu bổ, cho xây thêm các đường hầm bí mật tới tận sườn đồi theo hướng Ðông Nam và Tây Bắc để “dĩ đào vi thượng sách” lúc chẳng may xảy ra đảo chính. Bước xuống cầu thang, qua khỏi khu nhà bếp nằm dưới lòng đất, băng qua hầm đựng rượu là mang thể bước chân vào miệng đường hầm bí mật cao chừng một,5m, rộng hơn 1m, toàn bộ đều được xây bằng bê tông cốt thép và sở hữu rộng rãi ngóc ngách. Cụ Nguyễn Đức Hòa – người hầu cận thân tín của mấy đời “nguyên thủ quốc gia” nhắc mang tôi: Năm 1968, cũng chính tại ngôi dinh này đã xảy ra sự kiện quân giải phóng bất thần tấn công vào “tổng hành dinh”, đánh sập dãy nhà liên binh phòng vệ phía trước và làm cho chủ dinh 2 ngày 1 đêm rồi mới rút lui. Sau năm 1975, nhiều đường hầm bí mật ở Dinh Toàn quyền Decoux bị sập, nhân viên ở đây buộc phải sử dụng đất đá lấp lại. bây giờ, trường hợp đi dạo và quan sát triền đồi ở phía Ðông Nam, Tây Bắc, du khách với thể nhìn thấy phổ biến dấu vết của đường hầm bí mật. Sau năm 1975, Dinh II được giao về cho Ban Tài chính Tỉnh ủy Lâm Đồng quản lý và cho thuê, sau ấy phát triển thành Nhà khách của UBND tỉnh Lâm Đồng. Hôm nay, tới thăm Dinh II, du khách không chỉ cảm thấy rung động trước một công trình kiến trúc tráng lệ, cổ kính và xinh đẹp của “thành phố hoa” mà còn với dịp hồi tưởng lại các sự kiện lịch sử khó quên và chuyện tình nhuốm máu của “bà cố vấn” Trần Lệ Xuân tại ngôi dinh này đã lùi vào dĩ vãng. siêu tiếc, đến nay đường hầm bí mật và quá khứ của ngôi dinh chưa được khôi phục lại để đưa vào khai thác du lịch, nhằm tạo thêm sản phẩm độc đáo cho TP. Đà Lạt ngàn hoa