Trương Nhiệm
đệ nhất tiễn vũ Tây Thục, tướng lĩnh của Lưu Chương, trung thành với chủ, cùng với Lưu Ba và Hoàng Quyền là tướng lĩnh đầu não trong viêc phản đối Lưu tai to nhập Thục, thiết lập cạm bẫy mai phục bắn chết con chim họ Bàng tại gò Lạc Phượng, sau trúng kế của Gia Cát Vũ Hầu tại cầu Kim Nhạn mà bị bắt, Lưu tai to không những không giận việc thông sát Bàng mà còn thuyết phục gia nhập đội quân họ Lưu, Nhiệm chỉ bình thản trả lời : "Trung thần há chịu thờ hai chúa", Gia Cát bất đắc dĩ đem ra chém để bảo toàn danh tiết của Nhiệm.
Tào Hưu, tự Văn Liệt
khai quốc công thần phục vụ nhiều đời trong quân đội họ Tào, con nuội của Tào Tháo, luôn tháp tùng Tào Tháo trong các chiến dịch lớn nhỏ, cùng với Tào Thuần được Tào Tháo tin dùng giao cho đội quân dặc biệt Hổ Báo Kỵ, có dũng cũng có mưu khi còn trẻ , dặc biệt tại trận Hán Trung tương kế tựu kế đánh lui cả 2 danh tướng Trương Phi cũng như Mã Siêu, .. sau khi Tào A Man chết, Tào Phi lên ngôi phong Tào Hưu làm Đại Tư Mã quyền lực vô hạn, ỷ thế nên sinh tự kiêu mất di bản chất lúc trẻ, không nghe lời khuyên của Giả Hủ ham công háo thắng nên trúng kế của bạch diện thư sinh Lục Tốn làm tổn thất nghiêm trọng quân đội , uất ức bệnh năng mà chết.
Tào Hồng, tự Tử Liêm
khai quốc công thần của Tào Ngụy, cháu Tào Tháo, trung thành cẩn cẩn, trong trận chiến với Đổng Trác nổi tiếng với điển tích nhường ngựa cho Tào Tháo cùng câu nói :
Thiên hạ có thể không có thuộc hạ, nhưng không thể không có chúa công!, cuộc đời làm tướng khá êm đềm vì đa phần là đi theo bảo vệ chủ tướng, trong trận tranh đoạt thái tử vị ông ủng hộ Tào Thực nên Tào Phi ghét, khi Tào Tháo mất , Phi nắm quyền liền tìm cớ hãm hại tru di cả nhà ông, nhờ Biện Phu Nhân nên được cứu nhưng trở thành dân thường, sau này Tào Duệ lên ngôi trả lại trong sạch cho ông cũng như thăng lại quân tước đã bị mất... bệnh mất ở kinh đô năm 233...
Tào Nhân, tự Tử Hiếu
khai quốc công thần của Tào Ngụy, em họ Tào Tháo, tướng lĩnh tài ba nhất trong thế hệ họ Tào, nổi danh với các trận chiến phòng thủ, ông phòng thủ Kinh Tương tường đồng vách sắt chưa bao giờ quân Thục tiến vào được nửa bước, tham gia tất cả các trận chiến cũng như chiến dịch lớn nhỏ của quân Tào...sau khi Tào Phi xưng đế thì ông trở thành người đứng đầu võ quan nhà Ngụy, bệnh mất năm 223, cả đời cúc cung tận tụy hết mình vì gia tộc họ Tào.
Từ Hoảng, tự Công Minh
được đánh giá là tướng lĩnh xuất sắc nhất trong thời đại Ngụy Tam Quốc, Trần Thọ xếp ông vào ngũ hổ tướng của Tào Ngụy, cả cuộc đời chinh chiến lập công lao vô số, từng học hỏi Quan Vũ khi Vũ được phong Hán Thọ Đình Hầu nhưng chính sau này là danh tướng của Ngụy duy nhất đánh bại được Quan Võ Thánh trong cuộc chiến Phàn Thành,Tào Tháo đánh giá Tuân Úc là Trương Tử Phòng của mình thì cũng đánh giá Từ Công Minh là hậu duệ của Tôn Tử...tham gia vào tất cả các chiến dịch lớn nhỏ dưới thời Tào Mạnh Đức: Hạ Phì ngập Lữ Bố, Tân Dã đuổi Lưu Bị, Đồng Quan chiến Mã Siêu, Quan Độ bại Viên Thiệu....phục vụ cả 3 đời họ Tào , bệnh mất năm 58 tuổi.Trong TQDN, ông bi Mạnh Đạt bắn tên vào trán, chạy chữa không khỏi nên mất ở Tân Thành.
Trương Cáp , tự Tuấn Nghệ
Ngũ hổ tướng của Tào Ngụy, năm 16 tuổi ra làm tướng dưới trướng Hàn Phức, Hàn Phức bị Viên Thiệu đánh bại thì dẫn quân theo hàng Viên, trận Quan Độ Viên Thiệu bại bởi Tào Tháo thì dẫn quân theo hàng Tháo, cũng may Tháo ko bị bại bởi ai chứ không chắc cũng xách ngựa theo hàng chủ tiếp rồi

..Từ khi về với Tháo thì như cá về với nước lập công vô số , trở thành danh tướng nước Ngụy, tới thời Tào Phi ông cùng Từ Hoảng được phong làm Tả Hữu Tướng Quân tước đên Mạo Hầu,.. cái chết của ông là 1 trong những chủ luận của các sử gia :
Nguỵ lược viết: Quân Lượng lui về, Tư Mã Ý sai Cáp đuổi theo, Cáp nói: "Quân pháp dạy, vây thành tất phải mở lối thoát cho giặc, quân địch chạy chớ nên đuổi theo”. Ý không nghe. Cáp bất đắc dĩ, phải tiến binh. Vì quân Thục bố trí mai phục trên núi cao, cung nỏ bắn loạn xạ, Cáp bị trúng tên vào bắp đùi."
Trong Tam Quốc Chí ghi rằng Tư Mã Ý khuyên Trương Cáp không nên đuổi theo quân Thục Hán nhưng ông không nghe nên bị phục kích, nhưng trong các ghi chép khác thì Trương Cáp lúc đó là lão tướng nhiều kinh nghiệm nên không đuổi theo Gia Cát Lượng, nhưng Tư Mã Ý hoặc là vì thiếu hiểu biết hoặc là cố ý hại ông để tranh quyền nên ra lệnh cho ông đuổi theo.Trương Cáp được phong tước Hầu sau khi chết.
Trương Liêu, tự Văn Viễn
Một trong những tướng lĩnh xuất sắc nhất trong thời đại Tam Quốc, uy chấn Hợp Phì Trương Văn Viễn, ông là nỗi kinh hoàng của quân Đông Ngô, trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, La Quán Trung viết :
"Trẻ con ở Đông Ngô nghe nhắc tên Trương Liêu ban đêm không dám khóc". Thời trẻ Liêu theo Lữ Bố mà thành danh, Quách Gia hiến kế ngập Hạ Phì cho Tháo diệt Lữ, Liêu cũng bị bắt, muốn chết nhưng được khuyên hàng để đánh non sông dựng tên tuổi, ông theo về với Tào, đặc biệt của ông trong ngũ hổ tướng Tào Ngụy là rất ít khi ông đi cùng nhánh với quân chủ lực của Tào, luôn được Tào Tháo phái đi riêng đơn độc dẫn 1 cánh quân để thủ hoặc công 1 chiến dịch đủ để thấy tầm và tài của ông cũng như lòng tin của Tào Mạnh Đức dành cho ông. Trương Văn Viễn mang quân đi đâu thì ở đó cũng an bình, không lo bị giặc xâm lấn, làm yên ổn hậu phương cho Tào Tháo chủ lực đánh Nam dẹp Bắc,...trong đó trấn giữ Hợp Phì đã trở thành giai thoại của thời đại Tam Quốc ,.. sau Tào Tháo chết , Tào Phi lên ngôi không bao lâu thì Trương Liêu cũng bệnh chết, Tào Phi khi phúng điếu ông đã viết rằng
"Chiến dịch Hợp Phì, Trương Liêu và Lý Điển chỉ dùng 800 bộ binh mà đánh bại 10 vạn quân địch, tự cổ dùng binh chưa có ai được như thế. Kẻ địch đến nay vẫn táng đảm, hai tướng Trương, Lý quả là nanh vuốt của triều đình".
Trình Phổ, tự Đức Mưu
khai quốc công thần của Đông Ngô, phục vụ cả 3 đời Tôn Kiên, Tôn Sách và Tôn Quyền, lịch sử nói ông là tướng thần quyền lực nhất trong quân đội Đông Ngô, ngay cả Chu Công Cẩn khi có quyết định trọng đại gì cũng phải hỏi ý ông trước rồi mới ra quyết sách, nói ông là tướng võ nhưng lại giỏi văn, có thể trị nội chính, nói ông là tướng văn thì ông lại giỏi võ, lại dũng cảm, "
Do chinh chiến nhiều trận, xông pha hăng hái, Trình Phổ bị nhiều vết thương, trên người gần như chỗ nào cũng có sẹo"..tất cả chiến dịch lớn tại Đông Ngô đều có dấu tay của ông từ ổn định nội loạn khi họ Tôn chân ướt chân ráo vào Giang Đông đến trận chiến kinh hoàng hỏa thiêu xích bích, cuối cùng là trận Di Lăng lấy thân mình hy sinh cản đường để bảo vệ cho Hàn Đương , Chu Thái và 10 vạn quân rút lui về Giang Đông an toàn ( !? )... cả cuộc đời lừng lẫy chiến công, là tướng thần hàng đầu trong lãnh thổ họ Tôn ở Giang Đông
Thái Sử Từ, tự Tử Nghĩa
Danh tướng nước Ngô , nhân hiếu tín nghĩa vẹn toàn, lại dũng cảm, vì chữ hiếu và chữ nghĩa độc mộc 1 ngựa 1 cung xông pha khỏi loạn quân khăn vàng cứu Khổng Dung ở Bắc Hải, lại vì 1 chữ tín và chữ nghĩa mà lao động đường phố họ Tôn tại Giang Đông, sử sách viết ông là người văn võ song toàn, tiễn thuật kinh nhân, công lao phần lớn là dẹp nội loạn khi họ Tôn chân ướt chân rào đến Giang Đông, điển tích kể rằng "
ông cùng Tôn Sách đi đánh Ma Đãi Bảo Đôn. Có quân lính bên địch trèo lên đài cao ôm cột chửi bới. Thái Sử Từ lắp tên bắn một phát, tên xuyên qua tay tên lính cắm chặt vào cột nhà. Mọi người ai cũng ca ngọi." Đáng tiếc lại bệnh mất sớm trước trận Xích Bích diễn ra... khi mất vẫn tự trách vì không lập được công trạng lớn cho Giang Đông...
Ngụy Diên, tự Văn Trường
Đại tướng Thục Hán, danh tướng trong thời đại tam quốc, có thể nói ông là tướng lĩnh văn võ song toàn, lại có mắt nhìn thế cục, nhưng ông có khuyết điểm lớn là không hòa thuận được với bạn bè, lại còn đặc biệt đi xăm chữ Phản ở đốt sống lưng

nên mới dẫn tới điển cố Gia Cát Vũ Hầu cho ông có cốt phản nên đòi chém

, được sự yêu thương chăm sóc đùm bọc của Lưu tai to , ông cũng không quên tình nghĩa của họ Lưu dành cho mình, nhờ có ông lập mưu mà họ Lưu dễ dàng phạt Hàn Huyền thu Hoàng Trung, lại nhờ có ông hưng binh phạt Thục, lập công vô số dẫn Lưu Bi vào Thục, sau khi chiến dịch Hán Trung thành công, trước khi về Thành Đô, Lưu Bị muốn chọn người trấn thủ Hán Trung. Mọi người ai cũng nghĩ là một người thân tín như Trương Phi, chính Trương Phi cũng cho rằng ngoài mình ra khó ai đảm đương được việc này. Nhưng cuối cùng Lưu Bị lại chọn Ngụy Diên làm Thái thú Hán Trung, Trấn viễn tướng quân. Về sau Lưu bị mất, Lưu Thiện lên ngôi, các danh tướng lần lượt qua đời, nhìn khắp quân đội Tay Thục tướng lĩnh có thể lĩnh quân tọa trấn 1 phương chỉ còn mỗi Ngụy Diên và có thể là vú em Triệu Vân mà thôi...Trong chiến dịch Bắc Phạt của Gia Các Lượng (228-234) ông từng làm đến chức Tiền quân sư, Chinh Tây đại tướng quân, Giả tiết, lĩnh chức Hán Trung thái thú, Nam Trịnh hầu ( có thể thấy chức vụ của Ngụy Diên trong triều đình nhà Hán hoàn toàn không hề thua kém gì Gia Cát Lượng )...
Đáng tiếc, khuyết điểm của Ngụy Diên không hòa thuận với đồng liêu, xung đột nặng nề với Dương Nghi , người được cho là thân tín thân cận nhất của Gia Cát Vũ Hầu, ông bị đồng liêu cô lập, thậm chí trù dập trong triều đình, ... dẫn đến cái chết của chính mình, cung trở thành một trong những chủ luận gây tranh cãi nhiều nhất trong thời đại tam quốc:
"Án "Ngụy Diên mưu phản" được xem là một án lớn thời Tam Quốc, các sử gia nhìn nhận là có nguyên nhân nhưng không có chứng cứ.
Trong hoàn cảnh lúc đó, việc làm của Ngụy Diên sẽ gây ra nghi ngờ cho triều đình vì những lý do sau:
".Quân nhân luôn phải phục tùng mệnh lệnh, tự mình hành động sẽ bị quy kết
.Mang quân xuống phía nam, không đi đoạn hậu làm trái ý Gia Cát Lượng
.Chặn đường Dương Nghi, sẽ bị ngờ vực muốn đánh vào Thành Đô. Trong khi đó phía Dương Nghi chưa thấy dấu hiệu nào đáng ngờ, vì vậy trong bối cảnh cả 2 người tố cáo lẫn nhau thì Ngụy Diên khó giải thích nổi, nên Tưởng Uyển và Đổng Doãn chỉ nghi ngờ Ngụy Diên mà không nghi ngờ Dương Nghi. "
Tuy nhiên, đó chỉ là phán xét hành động bên ngoài. Nếu nhìn vào hoàn cảnh thực tế, Ngụy Diên không có khả năng "làm phản thay vua Thục Hán" (như tội danh bị quy kết) và bản thân Ngụy Diên cũng không có tính toán như vậy. Nếu ông muốn làm phản để lật Hán, cách tốt nhất là mang quân bản bộ hàng Ngụy, dẫn Tư Mã Ý vào đánh Thục, trước tiên tiêu diệt Dương Nghi. Sau này ngay cả khi bị Vương Bình đánh bại, Ngụy Diên cũng không chạy sang quân Tư Mã Ý mà chỉ trở về Hán Trung, như vậy ông không hề có ý định phản Hán.
Các sử gia thống nhất với ý kiến của Trần Thọ - tác giả Tam quốc chí, giải thích hành động của Ngụy Diên đúng như lời ông đã tuyên bố với Phí Y, chứ không phải đó là chiêu bài để "làm phản" triều đình:
Bình sinh chỉ có Gia Cát Lượng khống chế được Ngụy Diên. Sau khi Khổng Minh qua đời, Ngụy Diên không chịu phục tùng tướng khác, nhất là Dương Nghi vốn hay ra mặt đối kháng với ông
Ngụy Diên không muốn hàng Ngụy, chỉ muốn đón đánh giết Dương Nghi, trở thành người thay Gia Cát Lượng làm người chỉ huy tối cao cuộc Bắc phạt và tiếp tục công việc này. Ông vẫn luôn ấm ức vì kế sách của mình không được dùng nên muốn thực hiện được nó.
Các sử gia cho rằng hành động của Ngụy Diên mạo hiểm và đáng trách, nhưng nếu kết tội "làm phản" thì oan uổng cho ông, và tru di tam tộc là việc làm thái quá của triều đình. Theo sử gia Trần Nhĩ Đông, Ngụy Diên cả đời chinh chiến, có công lớn, không có tội lớn, nhưng gặp họa lớn và bị vu khống (mưu phản). Sử gia Hách Kinh và Lưu Gia cho rằng Dương Nghi vì tư thù giết đại tướng, tội còn nặng hơn Ngụy Diên; lại đạp thủ cấp, (xúi triều đình) giết 3 họ là cách trả thù của tiểu nhân.
Lê Đông Phương cho rằng Ngụy Diên chết rất oan uổng; việc làm "đốt đường sạn đạo" và dùng vũ lực ngăn cản Dương Nghi, Lê Đông Phương cho rằng đó là do Dương Nghi và Phí Y dựng lên tâu với Hậu chủ.
Ý kiến của Bùi Tùng Chi khi chú giải Tam quốc chí, dẫn Ngụy lược cho rằng Gia Cát Lượng lúc lâm chung vốn chỉ định Ngụy Diên thay mình chứ không phải là Dương Nghi, và "ngầm lệnh cho Ngụy Diên lo việc của mình, bí mật chôn cất"; Ngụy Diên làm theo lệnh của Gia Cát Lượng nhưng bị Dương Nghi tranh chấp nên mới mang quân đánh Nghi; nhưng Ngụy Diên không có ý phản nên khi thất bại đã rút lui về căn cứ Hán Trung và bị Dương Nghi giết. Với cách nhìn nhận này, thì chính Gia Cát Lượng là người có trách nhiệm gây ra xung đột giữa Dương và Ngụy và để xảy ra án oan cho Ngụy Diên, vì Khổng Minh đã đưa cho hai người hai mệnh lệnh khác nhau và đẩy hai người tới chỗ một mất một còn. Với ý kiến này, các sử gia hiện đại đã bác bỏ là không có khả năng Khổng Minh "ngầm ra lệnh cho lo việc của mình, bí mật chôn cất", vì Ngụy Diên vốn đóng quân ở xa, chỉ có Dương Nghi bên cạnh. Với mệnh lệnh đó Ngụy Diên không có cách nào thực hiện được và người như Khổng Minh sẽ không ra một mệnh lệnh như vậy.
Do đó, có ý kiến nêu cần xem lại tính xác thực của mệnh lệnh khi lâm chung của Khổng Minh: "Khương Duy cùng Ngụy Diên đi đoạn hậu, nếu Ngụy Diên không chịu thì cứ mặc, đại quân cứ xuất phát" và cho rằng khi còn sống Gia Cát Lượng không kịp sắp đặt việc rút quân, chính Dương Nghi đã đặt ra di mệnh này của Khổng Minh và không ai trong quân Thục có thể kiểm chứng rằng đó là lời Khổng Minh hay Dương Nghi.
Thực tế cho thấy Ngụy Diên tận tụy tuyệt đối với Lưu Bị và luôn tìm cách để chứng minh tài năng của mình dũng mãnh như là một con Hổ trong trận chiến. Kể từ khi ông không ủng hộ hướng dẫn không tuân theo kế sách, Gia Các Lượng đã luôn giữ một con mắt cảnh giác về Diên"